استاندارد ISO9001
استاندارد ISO 9001 یکی از شناخته شده ترین استانداردهای مدیریت کیفیت در جهان است که به سازمان ها کمک میکند فرآیندهای خود را به صورت نظام مند کنترل و بهبود دهند. در صنایع تولیدی از جمله تولید لوله و اتصالات PVCU، استقرار سیستم مدیریت کیفیت ISO 9001 میتواند نقش مهمی در افزایش کیفیت محصول، بهبود کنترل فرآیندها، کاهش ضایعات و افزایش رضایت مشتریان داشته باشد. در صنعت لوله و اتصالات، کیفیت مواد اولیه، کنترل فرآیند تولید، آزمون های کنترل کیفیت و قابلیت ردیابی محصولات از اهمیت بالایی برخوردار است. به همین دلیل بسیاری از تولید کنندگان معتبر لوله PVCU از الزامات استاندارد ISO 9001 برای بهبود عملکرد سازمانی خود استفاده میکنند.
استاندارد ISO 9001 چه ارتباطی با کیفیت لوله PVCU دارد؟
گرچه استاندارد ISO 9001 مستقیماً مشخصات فنی لوله PVCU را تعیین نمیکند، اما چارچوبی برای مدیریت کیفیت در سازمان فراهم می آورد. اجرای صحیح این استاندارد میتواند باعث بهبود فرآیندهای تولید، کنترل کیفیت مواد اولیه PVC، کاهش خطاهای تولید و افزایش یکنواختی کیفیت محصولات شود.
در تولید لوله PVCU تحت فشار، کنترل دقیق مواد اولیه، پایش فرآیند اکستروژن، انجام آزمون های کنترل کیفیت و ثبت سوابق تولید از جمله مواردی هستند که با رویکرد ISO 9001 همسو هستند.
استاندارد ISO9001 شامل ۸ بند اصلي میباشد :
۱- دامنه كاربرد : مثلا توليد انواع رزين هاي صنعتي ،
دامنه كاربرد هرشركت در گواهينامه ISO كه بعد از مميزي خارجي دريافت ميكند درج مي شود .
۲- استاندارد مرجع شامل الزامات استاندارد ISO9001 مي باشد.
۳-اصطلاحات و تعاريف :
در اين استاندارد به شركتي كه سيستم ISO را اجرا مي نمايد سازمان و به شركتها یا افرادي كه از آنها مواد یا خدمات خريداري مي شود تامين كننده گويند .
۴- نظام مديريت كيفيت :
در صنعت تولید لوله و اتصالات PVCU، نظام مدیریت کیفیت نقش مهمی در کنترل مواد اولیه PVC، پایش فرآیند تولید، ثبت سوابق آزمونهای کنترل کیفیت و ردیابی محصولات دارد. به همین دلیل بسیاری از تولیدکنندگان معتبر لوله PVCU از الزامات ISO 9001 برای بهبود عملکرد سازمانی خود استفاده میکنند.
منظور از اين بند تهيه مستندات و سوابق لازم براي اجراي سيستم مي باشد .
مستنداتي كه بايد براي اجراي سيستم تهيه شوند عبارتند از :
خط مشي كيفي :
مدير عامل سازمان مقاصد و سياستهاي كلي كيفي شركت را معمولا در يك صفحه به تمام پرسنل خود اعلام مي كند .
اهداف كيفي :
با توجه به خط مشي كيفي تهيه شده شاخص هاي كيفي قابل اندازه گیری تعيين مي شود و براي سالهاي بعد هدف گذاري گردد .
مثلا درصد ضايعات اگر در حال حاضر %۲٫۵ است هدف سال بعد ميتواند %۲ باشد .
و براي رسيدن به اين اهداف بايد برنامه ريزي نمود .
نظام نامه :
كليه الزامات استاندارد به طور خلاصه در نظام نامه آورده مي شود.
اين مدرك به صورت كتابچه هایي تهيه ميگردد كه با مطالعه آن نحوه اجراي سيستم در آن شركت از آن استنباط مي گردد .
روش اجرايي :
در استاندارد ISO9001 حداقل ۶ روش اجرايي بايد تدوين گردد .
روش اجرايي بيان مي كند كه فعاليتي را چه كسي ، چه وقت و كجا يا به عبارت ديگر ( كي ، كي ، كجا ) انجام دهد .
اين روشهاي اجرايي الزامی عبارتند از:
۱ -كنترل مدارك ۲- كنترل سوابق ۳-كنترل محصول نا منطبق ۴- اقدام اصلاحي ۵- اقدام پيشگيرانه ۶- مميزي داخلي.
نقش ISO 9001 در کنترل کیفیت لوله و اتصالات PVCU
مهمترین مزایای اجرای ISO 9001 در صنایع تولید لوله و اتصالات عبارتاند از:
- بهبود کنترل کیفیت لوله PVCU
- کاهش ضایعات تولید
- افزایش رضایت مشتریان
- بهبود قابلیت ردیابی محصولات
- استانداردسازی فرآیندهای تولید
- بهبود عملکرد تأمینکنندگان مواد اولیه
- افزایش کیفیت اتصالات PVCU
- کاهش هزینههای ناشی از خطاهای تولید
دستورالعمل:
بسته به پيچيدگي فرايندهاي سازمان براي اطمينان از نحوه انجام صحيح كار بايد دستورالعمل تهيه گردد.
دستورالعمل نحوه چگونگي انجام كار را بيان مي كند (مانند دستورالعمل نحوه كار با دستگاه تزریق یا دستگاه جوش CO2.)
نقشه هاي فرايند:
فرايند فعاليتي است كه با استفاده از منابع لازم ورودي را به خروجي تبديل مي نمايد .
تمام فرايندهاي توليدي، خدماتي و مديريتي بايد ورودي هاي و خروجي ها ي آنها و منابعي كه براي اجراي آنها لازم است ، مشخص گردد .
اين منابع شامل نيروي انساني يا تجهيزات و امكانات مي باشد .
نقشه فرايند نمايانگر فرايندها ، ورودي ، خروجي ، منابع و كنترلهاي كه روي فرايندها صورت مي گيرد مي باشد .
فرمها:
براي اجراي نظام كيفي استاندارد ISO9001 بايد تمام فعاليتهايي كه انجام ميشود شامل توليد، بازرسي، آزمايش و… در فرمهاي مربوطه كه متناسب هر سازمانی طراحي مي گردد،ثبت گردد.
ثبت فعاليتها در فرمها كمك مي كند كه بتوان سوابق كليه محصولاتي كه توليد شده است را رديابي نمود .
بند ۵- مسؤليت مديريت :
مسؤليت ،اختيارات و شرح وظايف هر شخص بايدمشخص گردد .
مديريت ارشد بايد تعهد خود را به برآورده نمودن الزامات مشتري و الزامات قانوني و دولتي اثبات نمايد .
مدير عامل يكي از مديران خود را به عنوان نماينده مديريت در كيفيت به منظور اطمينان ازاثر بخشي نظام مديريت كيفيت بر مي گزيند .
كليه گزارشهايي كه واحد هاي مختلف شركت به همديگر يا به مدير عامل ارائه مي نمايند بايد به صورت دوره اي مشخص گردد.
جلسه اي تحت عنوان جلسه بازنگري مديريت با حضور مدير عامل و ساير مديران برگزار مي گردد .
اين جلسه معمولا سالانه ۳ يا ۴ دفعه برگزار مي گردد.
هدف از اين جلسه بازنگري مديريت كيفيت و پيگيري رسيدگي به مشكلات كيفي ، ضايعات ،شكايات مشتريان ،بهبود مستمر و … مي باشد.
بند ۶ – مديريت منابع :
منابع بر ۲ نوع است :
۱- منابع انساني كه همان نيروي انساني مورد نياز براي انجام كليه فعاليتها است .
۲- زير ساختار كه منظور تجهيزات ، امكانات سخت افزاري و نرم افزاري ، ساختمان ، فضا و … است .
مدير ارشد سازمان بايد منابع كافي را بدين منظور فراهم نمايد .
سازمان بايد از پرسنل شايسته (Competent) براي فعاليتهاي مؤثر بر كيفيت استفاده نمايد .
شایستگی پرسنل
براي افزايش شايستگي پرسنل سازمان بايد برنامه آموزشي براي كليه پرسنل تدوين نمايد .
اين آموزشها مي تواند داخل يا خارج از شركت برگزار گردد.
بند ۷ – پديد آوري محصول
كليه فرايندهاي در ارتباط با مشتري بايد شناسايي گردد و نيازمنديهاي مربوط به محصول بايد بازنگري گردد.
فرايند خريد يكي از فرايندهاي مهم محسوب مي گردد .
كليه تامين كنندگان كه از آنها مواد يا خدماتي خريداري مي گردد مانند فروشندگان ، توليدكنندگان مواد ، شركتهاي باربري ، تعمير كاران خارج از شركت و … ابتدا بايد ارزيابي شوند .
معمولا تامين كنندگان بر اساس درجه A و B و C تقسيم بندي مي شوند .
در فرايند خريد قبل از تحويل مواد توسط انبار ابتدا بايد مواد ورودي مورد بازرسي و آزمايش قرار گرفته و تاييد شوند سپس در كاردكس انبار ثبت گردد.
كليه مواد موجود درانبار بايد داراي كد شناسايي و رديابي باشند و وضعيت بازرسي آنها يعني تاييد يا مردود يا تاييد مشروط مشخص گردد.
شرايط نگهداري كليه كالاها اعم از مواد يا محصول بايد مشخص گردد . اين شرايط شامل دماي مورد نياز، فضاي انبار ، رطوبت و … مي باشند .
سازمان بايد از انبارهاي مناسب بدين منظور برخوردار باشد .
كليه دستورالعملهاي توليدي درحدي كه نياز باشد بايد تدوين گردد . همانگونه كه قبلا نيز بيان شد دستورالعمل ؛چگونگي انجام كار را توضيح مي دهد .
براي اطمينان از سرويس دهي خوب بايد تعميرات پيشگيرانه ( Preventive maintenance ) بر روي كليه تجهيزات و دستگاههاي شركت به صورت دوره اي صورت گيرد.
هرگونه تعميرات چه به صورت دوره اي يا اتفاقي بايد در فرمهاي مربوطه ثبت گردند.
بند ۸- اندازه گيري ، تجزيه و تحليل و بهبود
كليه فرايندها می بايست بر اساس نقشه فرايندهاي مربوطه كنترل و مورد پايش (Monitoring )قرار گيرند .
يكي از موارد مهم كه بايد اندازه گيري گردد ، ميزان رضايت مشتري است كه مي تواند از طريق فرمهايي به صورت مصاحبه يا تكميل توسط مشتريان تعيين گردد.
اهداف کیفی :
اهداف كيفي كه براي ماهها و سالهاي بعد تعيين شده اند بايد به صورت دوره هاي تعريف شده مثلا هر سه ماه يك بار مورد پايش قرار گيرند .
قبل از مميزي خارجي توسط مؤسسه گواهي دهنده (Certification body) بايد سيستم مديريت كيفيت توسط چند نفر از پرسنل شركت كه معمولا همان اعضاي كميته راهبري ISO هستند ، تحت مميزي داخلي قرار گيرد .
اين ميزان توسط مشاور ؛آموزش داده مي شوند . اجراي مميزي داخلي معمولا ساليانه ۲ يا ۳ بار در سال بايد صورت گيرد.
گواهي كه توسط مؤسسه گواهي دهنده صادر مي شود تا ۳ سال اعتبار دارد ولي مؤسسه گواهي دهنده هر سال يا ۶ ماه يكبار سيستم كيفي شركت را مميزي مراقبتي مي نمايد .
سازمان به منظور بهبود سيستم كيفيت شركت بايد كليه موارد عدم انطباقي كه درسسيتم پيش مي آيد را با اقدام اصلاحي و پيشگيرانه رفع نمايد .
همچنين بايد پروژه هايي را تحت عنوان پروژه هاي بهبود مستمر به منظور ارتقاء روند كيفي محصولات خود تعريف و اجرا نمايد.
تاریخچه ISO 9000
در سال ۱۹۷۸ انگلستان استاندارد مدیریت کیفیت BS5750 را برای سازمانهای خود جهت افزایش کیفیت معرفی نمود.
سپس در سال ۱۹۸۷ و ۱۹۹۴ این استاندارد توسط اداره استاندارد جهانی بازنگری و تحت نام استاندارد ISO9000 مشهور گردید .
این استاندارد توسط کشورهای دنیا پذیرفته شد. به عنوان مرجعی برای استاندارد کردن فعالیتهای مدیریت کیفیت معرفی شد و تا کنون در هزاران سازمان کوچک و بزرگ دنیا استقرار یافته است .
نتیجهگیری
استاندارد ISO 9001 یکی از مهم ترین ابزارهای مدیریت کیفیت در صنایع تولیدی محسوب میشود. در صنعت تولید لوله و اتصالات PVCU نیز اجرای الزامات این استاندارد میتواند به بهبود فرآیندهای تولید، افزایش کیفیت مواد اولیه، ارتقای کنترل کیفیت و افزایش رضایت مشتریان کمک کند. هرچند استانداردهای تخصصی مانند INSO 13361 و ISO 1452 مشخصات فنی محصولات را تعیین میکنند، اما ISO 9001 زیرساخت لازم برای مدیریت و تضمین کیفیت در کل سازمان را فراهم می آورد.
بدون دیدگاه